Τυλιχτό και μερίδα: τι δείχνουν οι τιμές ανά πόλη

Τι συγκρίνουμε

Διόρθωση: ο προηγούμενος τίτλος, «Η Θεσσαλονίκη δεν είναι ακριβή, είναι γενναιόδωρη», παρουσίαζε την υπόθεση μεγαλύτερης μερίδας ως συμπέρασμα. Δεν διαθέτουμε τις μετρήσεις βάρους που χρειάζονται για να το αποδείξουμε. Ο τίτλος και η ερμηνεία διορθώθηκαν· οι παρατηρήσεις τιμών διατηρούνται.

Η σύγκριση τυλιχτού και μερίδας μέσα στον ίδιο κατάλογο κρατά κοινό το κατάστημα, αλλά δεν εξαλείφει διαφορές ποσότητας, συνοδευτικών ή περιθωρίου τιμολόγησης.

Μετράμε λόγο τιμών. Για να τον ερμηνεύσουμε ως αναλογία κρέατος χρειάζονται πρόσθετα στοιχεία βάρους και σύνθεσης.

Η εξήγηση υπήρχε ήδη στη σελίδα μας, αλλά στηριζόταν σε 18 ζευγάρια τιμών, μαζεμένα ένα ένα από φωτογραφημένους καταλόγους δύο δεκαετιών. Έδιναν Θεσσαλονίκη 0,41 και Αθήνα 0,33.

Η απάντηση ήταν ήδη εδώ

Η μία από τις τρεις πλατφόρμες που διαβάζουμε κάθε μήνα δίνει και τιμή μερίδας, στο ίδιο μαγαζί την ίδια μέρα. Δηλαδή το τεστ υπήρχε ήδη μέσα στα δεδομένα μας 1518 φορές, και δεν το είχε ρωτήσει κανείς.

Το αποτέλεσμα δεν διαψεύδει τους καταλόγους, τους μεγαλώνει: Αθήνα 0,381 σε 573 μαγαζιά, Θεσσαλονίκη 0,522 σε 116. Ο λόγος τιμών της Θεσσαλονίκης είναι 37% μεγαλύτερος.

Και κοστίζει 19% παραπάνω. Αν υποθέσουμε συγκρίσιμες μερίδες και αναλογική σχέση τιμής και ποσότητας, η υποθετική αναγωγή ανά περιεχόμενο δίνει: η Θεσσαλονίκη βγαίνει 0,87, δηλαδή 13% ΦΘΗΝΟΤΕΡΗ από την Αθήνα.

Το τεστ του 2014, δώδεκα χρόνια μετά

Η σελίδα μας παρέθετε ως καθαρότερο παράδειγμα δύο καταλόγους της ίδιας χρονιάς: Θεσσαλονίκη 2014, τυλιχτό 2,70 και μερίδα 6,90· Ιωάννινα 2014, τυλιχτό 2,10 και μερίδα 6,50. Η μερίδα σχεδόν ίδια, το τυλιχτό 29% ακριβότερο.

Δύο κατάλογοι είναι δύο κατάλογοι. Το ίδιο ακριβώς τεστ, στα 161 μαγαζιά των ίδιων δύο πόλεων το 2026: η μερίδα διαφέρει κατά 2%, το τυλιχτό κατά 19%.

Δώδεκα χρόνια μετά, με εντελώς άλλη μέθοδο, το ίδιο σχήμα. Δεν είναι απόδειξη, είναι όμως ό,τι πιο κοντινό σε αναπαραγωγή μπορεί να ζητήσει κανείς από δεδομένα τιμών.

Και μετά βγήκε κάτι που δεν ψάχναμε

Βάλαμε και τις 51 πόλεις με αρκετό δείγμα σε ένα σχήμα: τιμή μερίδας στον οριζόντιο άξονα, κλάσμα που κρατάει το τυλιχτό στον κάθετο. Η συσχέτιση είναι -0,80.

Κοιτάξτε τι απλώνεται και τι όχι. Η ΜΕΡΙΔΑ πάει από 7,60 € στη Χαλκιδική ως 15,95 € στη Μύκονος, δηλαδή σχεδόν διπλασιάζεται. Το ΤΥΛΙΧΤΟ στις ίδιες πόλεις κινείται μόλις κατά 71%.

Παρατηρούμε μικρότερη διακύμανση στην τιμή του τυλιχτού από ό,τι στη μερίδα. Αυτό είναι συμβατό με διαφορετικές ποσότητες, σύνθεση ή πρακτικές τιμολόγησης. Δεν αποδεικνύει ότι αυξήθηκε το τοπικό κόστος ή ότι το τυλιχτό μίκρυνε· λείπουν συγκρίσιμες μετρήσεις ποσότητας και κόστους.

Και μετά το ρωτήσαμε χωρίς την πλατφόρμα που το έδωσε

Όλα τα παραπάνω βγήκαν κάποτε από μία πλατφόρμα. Ήταν η μόνη που έδινε τιμή μερίδας, αλλά όχι η μόνη που μπορούσε: οι άλλες δύο απλώς δεν την έψαχναν. Μπήκε ο ίδιος ακριβώς κανόνας και στις τρεις, και τα ζευγάρια πήγαν από 472 σε 1.518.

Το εύρημα άντεξε τον τριπλασιασμό. Οι πόλεις με αρκετό δείγμα πήγαν από 17 σε 51 και η συσχέτιση από -0,81 σε -0,80. Τα νησιά δίνουν μερίδα 12,00 € και λόγο 0,383, η βόρεια ηπειρωτική Ελλάδα 8,50 € και 0,500.

Το ερώτημα «μήπως είναι ιδιοτροπία ενός καναλιού» δεν εξαφανίζεται όμως, απλώς αλλάζει μορφή. Τώρα ρωτιέται ΜΕΣΑ στην ίδια μέτρηση: κρατάμε μόνο τις πόλεις όπου η μία πλατφόρμα ΚΑΙ οι άλλες δύο έχουν από τέσσερα μαγαζιά και πάνω, και συγκρίνουμε τις δύο πλευρές.

Είναι 31 πόλεις, 630 μαγαζιά από τη μία πλευρά και 642 από την άλλη. Οι λόγοι συμβαδίζουν με συσχέτιση 0,85 και διάμεση απόκλιση 0,006. Αθήνα 0,384 έναντι 0,378. Θεσσαλονίκη 0,533 έναντι 0,511. Βόλος 0,447 και 0,447, ίδιος στο τρίτο δεκαδικό.

Αυτή η μορφή του ελέγχου είναι καλύτερη από την προηγούμενη, και αξίζει να πούμε γιατί. Πριν συγκρίναμε δύο διαφορετικές αναγνώσεις, οπότε μέρος της διαφοράς μπορούσε να είναι ο χρόνος ή το δείγμα, και οι κοινές πόλεις ήταν δέκα. Τώρα και οι δύο πλευρές είναι το ίδιο αρχείο της ίδιας μέρας, και οι πόλεις τριπλάσιες.

Δύο πόλεις διαφωνούν αισθητά και μένουν ορατές. Η Χαλκιδική δίνει 0,660 στη μία πλευρά και 0,531 στην άλλη, με έξι και δέκα μαγαζιά. Η Καρδίτσα 0,494 έναντι 0,615, με εφτά και τέσσερα. Με τέτοια δείγματα κανένα από τα δύο νούμερα δεν σηκώνει συμπέρασμα, και δεν κρύβονται.

Τα κενά σχήματα στο διάγραμμα παραπάνω είναι η δεύτερη πλευρά. Όπου η γραμμή που τα ενώνει με τον γεμάτο κύκλο δεν φαίνεται, οι δύο πλευρές συμφωνούν.

Γιατί έχει σημασία

Ο δείκτης μετράει πόσα πιτόγυρα αγοράζει ο μισθός. Αν το πιτόγυρο δεν είναι το ίδιο πράγμα από πόλη σε πόλη, η γεωγραφική σύγκριση χάνει το νόημά της, και το χειρότερο είναι ότι δεν το καταλαβαίνεις: τα νούμερα βγαίνουν μια χαρά.

Γι' αυτό ο συντελεστής της Θεσσαλονίκης μένει στη σειρά ως τιμή, με την εξήγηση δίπλα του και όχι μέσα του. Η αναγωγή σε περιεχόμενο ΔΕΝ μπαίνει σε καμία παρατήρηση, γιατί προϋποθέτει ότι η μερίδα είναι συγκρίσιμο προϊόν στις δύο πόλεις. Ο λόγος μέσα στο μαγαζί δεν το χρειάζεται αυτό, η σύγκριση ανάμεσα σε πόλεις το χρειάζεται.

Ο λόγος τιμών είναι παρατήρηση. Η ερμηνεία του ως διαφορά ποσότητας παραμένει υπόθεση προς έλεγχο. Το επόμενο τεκμήριο χρειάζεται ψημένο κρέας ζυγισμένο, πλήρη σύνθεση προϊόντος, τιμή, ημερομηνία και κανάλι αγοράς από τα ίδια καταστήματα.