Πότε το πιτόγυρο έγινε «το κλασικό»
Το τυλιχτό του 1977 και το τυλιχτό του 2026 δεν είναι το ίδιο αγαθό. Οι πατάτες μπαίνουν μέσα στην πίτα από το 1991 και θεωρούνται δεδομένες από το 2000, ενώ η μερίδα κρέατος μεγαλώνει μέχρι το 2015 και μετά συρρικνώνεται. Εδώ φαίνεται πότε αλλάζει τι, και τι σημαίνει αυτό για τον δείκτη.
1976-1985
Μικρή μερίδα, χωρίς πατάτες
Η αγορανομική διατίμηση των Χανίων (1977) όριζε μερίδα 37-40 γρ. κρέας. Πίτα, κρέας, καρυκεύματα και ντομάτα/κρεμμύδι. Πατάτες μέσα στην πίτα δεν υπήρχαν ως κανόνας.
Μερίδα γύρου: ~38-52 γρ. · πατάτες μέσα: 0%
1986-1990
Ελεύθερες τιμές, μεγαλύτερη μερίδα
Μετά το τέλος της διατίμησης η μερίδα ανεβαίνει προς τα 60 γρ. Το τυλιχτό γίνεται καθημερινό γεύμα εργασίας, όχι περιστασιακό κέρασμα.
Μερίδα γύρου: ~53-60 γρ. · πατάτες μέσα: 0%
1991-2000
Οι πατάτες μπαίνουν μέσα στην πίτα
Η δεκαετία του '90 είναι η μεταβατική περίοδος: στην αρχή οι πατάτες είναι επιλογή, στο τέλος είναι το default. Από το 2000 και μετά «πιτόγυρο» σημαίνει με πατάτες, εκτός αν ζητήσεις το αντίθετο.
Μερίδα γύρου: ~63-85 γρ. · πατάτες μέσα: 55%
2001-2015
Το κλασικό πιτόγυρο
Πίτα, γύρος, πατάτες, ντομάτα, κρεμμύδι, τζατζίκι. Η μερίδα κρέατος κορυφώνεται γύρω στα 110 γρ. Αυτή είναι η μορφή που οι περισσότεροι εννοούν όταν λένε «κλασικό».
Μερίδα γύρου: ~87-110 γρ. · πατάτες μέσα: 100%
2016-2026
Ίδιο προϊόν, μικρότερη μερίδα
Με την ακρίβεια στο χοιρινό η μερίδα υποχωρεί ξανά. Το προϊόν μοιάζει ίδιο στον κατάλογο, αλλά ζυγίζει λιγότερο: γι' αυτό ο δείκτης ανά 100 γρ. γύρου πέφτει πιο γρήγορα από τον απλό δείκτη.
Μερίδα γύρου: ~108-88 γρ. · πατάτες μέσα: 100%
Ορόσημα προϊόντος και τι κόστιζαν
Ο συντελεστής «επιπλέον προϊόντος» δείχνει πόσο περισσότερο φαγητό περιέχει το τυλιχτό της χρονιάς σε σχέση με εκείνο του 1977.
| Έτος | Μερίδα | Πατάτες μέσα | Τιμή | € / 100 γρ. | Επιπλέον προϊόν |
|---|---|---|---|---|---|
| 1977 | 38 γρ. | 0% | 0,03 € | 0,08 € | +0% |
| 1985 | 52 γρ. | 0% | 0,18 € | 0,34 € | +2% |
| 1991 | 63 γρ. | 10% | 0,51 € | 0,81 € | +5% |
| 1995 | 73 γρ. | 50% | 0,85 € | 1,16 € | +11% |
| 2000 | 85 γρ. | 100% | 1,09 € | 1,29 € | +19% |
| 2010 | 105 γρ. | 100% | 1,54 € | 1,47 € | +22% |
| 2015 | 110 γρ. | 100% | 1,71 € | 1,56 € | +22% |
| 2022 | 96 γρ. | 100% | 2,96 € | 3,08 € | +22% |
| 2026 | 88 γρ. | 100% | 4,07 € | 4,63 € | +22% |
Γι' αυτό ο κύριος δείκτης συνοδεύεται πάντα από δύο ακόμη αναγνώσεις: την τιμή «σταθερού προϊόντος» και τον δείκτη ανά 100 γρ. γύρου. Για συγκρίσεις σε βάθος δεκαετιών, ο δείκτης ανά 100 γρ. είναι ο πιο δίκαιος.
Τι προκύπτει
Τα παρακάτω υπολογίζονται αυτόματα από την τρέχουσα σειρά δεδομένων, δεν είναι γραμμένα στο χέρι.
- Από το 1976 στο 2026 ο μισθός αγοράζει 62% λιγότερα πιτόγυρα: από 508 σε 195 τον μήνα.
- Καλύτερη χρονιά: 1983 με 556 πιτόγυρα τον μήνα. Χειρότερη: 2025 με 193.
- Γύρω από τη μετάβαση στο ευρώ ο δείκτης πάει από 348 πιτόγυρα (2001) σε 361 (2003), 4% άνοδος. Η μεγάλη κάμψη έρχεται αργότερα, με την κρίση.
- Μέρος της ακρίβειας πληρώνει περισσότερο φαγητό: το σημερινό τυλιχτό έχει περίπου 22% «παραπάνω προϊόν» από εκείνο του 1976 (πατάτες μέσα και μεγαλύτερη μερίδα).
- Shrinkflation: από το 2015 η μερίδα πέφτει από ~110 σε ~88 γρ. Από τότε η τιμή καταλόγου ανέβηκε 138%, αλλά η τιμή ανά 100 γρ. γύρου 197%.
- Με σταθερή ποσότητα κρέατος η πτώση είναι πολύ μικρότερη: 193 μερίδες των 100 γρ. τον μήνα το 1976 έναντι 171 το 2026. Δηλαδή ένα μεγάλο μέρος της «ακρίβειας» του τυλιχτού είναι στην πραγματικότητα μεγαλύτερη μερίδα.
- Οι πατάτες μπαίνουν στην πίτα από τις αρχές των '90s και θεωρούνται δεδομένες από το 2000: πριν από αυτό δεν συγκρίνουμε ακριβώς το ίδιο προϊόν.
Γλωσσάρι: τι σημαίνει κάθε όρος
- Δείκτης Πιτόγυρου
- Πόσα πιτόγυρα αγοράζει ο καθαρός κατώτατος μισθός σε έναν μήνα. Μισθός διά τιμή πιτόγυρου.
- ΔΤΚ (πληθωρισμός)
- Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή μετράει πόσο ακρίβυναν τα πράγματα. Ο «ΔΤΚ εστίασης» αφορά μόνο εστιατόρια και καφενεία, που ανεβαίνουν πιο γρήγορα από τον γενικό.
- Ονομαστικό vs πραγματικό
- Ονομαστικό είναι το ποσό όπως γράφεται. Πραγματικό είναι το ίδιο ποσό μεταφρασμένο σε σημερινή αγοραστική δύναμη.
- Διατίμηση
- Κρατικά καθορισμένη ανώτατη τιμή. Ίσχυε στα σουβλάκια 1976-1985, οπότε οι τιμές της περιόδου δεν είναι ελεύθερες τιμές αγοράς.
- Shrinkflation
- Ίδια τιμή ή ίδιο προϊόν, μικρότερη ποσότητα. Στο πιτόγυρο φαίνεται στα γραμμάρια γύρου μέσα στην πίτα.
- Ποιοτική προσαρμογή
- Αναγωγή της τιμής σε «σταθερό προϊόν», ώστε να μη μετράμε ως ακρίβεια το ότι το σημερινό τυλιχτό έχει πατάτες και μεγαλύτερη μερίδα.
- Εύρος αβεβαιότητας
- Το ± δίπλα σε έναν αριθμό δείχνει πόσο διαφέρουν οι τιμές ανά κατάστημα και περιοχή, ή πόσο αβέβαιη είναι η πηγή.
- Βαθμοί εμπιστοσύνης A-D
- A: τεκμηριωμένη τιμή αγοράς. B: τεκμηριωμένη αλλά ρυθμιζόμενη ή μονής πηγής. C: παρεμβολή ανάμεσα σε τεκμηριωμένα έτη. D: εκτίμηση εκτός τεκμηρίωσης.