Η κρίση, σε πέντε αγαθά

Πόσα αγοράζει ο μισθός, 2011 = 100

Καθαρός κατώτατος μισθός, μετά τις εισφορές και πριν τον φόρο. Κάθε αγαθό στη δική του μονάδα, όλα με κοινή αφετηρία.

Και τα πέντε έπεσαν. Τέσσερα έπιασαν πάτο μέσα στην κρίση και ανέβηκαν ξανά, από +11 ως +40 μονάδες· η βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης είναι σήμερα πάνω από το 2011. Το πιτόγυρο έχει τον πάτο του στο 2025, δηλαδή τώρα, στο 52: ανάκαμψη 0.

Διακεκομμένο: το 2026 δεν έχει κλείσει. Η θέρμανση και το ρεύμα δεν το έχουν ακόμη, και η γραμμή τους σταματά.

Gyronomics · gyronomics.gr · 2026.09.16-reproducible-views · CC BY 4.0

Πώς διαβάζεται

• Πάνω από 100 σημαίνει περισσότερα. Όχι φθηνότερα: περισσότερα. Η βενζίνη στο 115 σημαίνει ότι ο ίδιος μισθός αγοράζει περισσότερα λίτρα από το 2011, γιατί ανέβηκε πιο γρήγορα από την τιμή της αντλίας. Δεν σημαίνει ότι η βενζίνη είναι φθηνή.
• Η μονάδα είναι ποσότητα. Κάθε αγαθό μετριέται σε ό,τι αγοράζεται: πιτόγυρα, λίτρα, κιλοβατώρες τον μήνα. Η σελίδα δεν δημοσιεύει τιμές, δημοσιεύει πόσα αγοράζει ο μισθός. Τα φυσικά μεγέθη είναι στον πίνακα.
• Ο μισθός είναι ένας. Ο ίδιος καθαρός κατώτατος που τρέχει ο Δείκτης, μετά τις εισφορές και πριν τον φόρο, ετήσιο εισόδημα διά δώδεκα. Κοινός αριθμητής σε κάθε γραμμή, γι' αυτό οι γραμμές συγκρίνονται.
• Το 100 δεν είναι κρίση. Το 2011 δεν ήταν χρονιά ευημερίας και δεν λέμε ότι ήταν. Είναι η τελευταία πλήρης χρονιά πριν κοπεί ο κατώτατος, δηλαδή σημείο μέτρησης. Τι αλλάζει αν διαλέξουμε άλλη, είναι μετρημένο πιο κάτω.
• Διακεκομμένο και αστερίσκος. Διακεκομμένη γραμμή σημαίνει έτος που δεν έχει κλείσει, οπότε το νούμερο θα κινηθεί. Αστερίσκος σημαίνει ότι για εκείνο το έτος δύο επίσημες πηγές δίνουν διαφορετική μεταβολή, και δεν διαλέγουμε σιωπηλά.

Πάτος και επιστροφή

Όλα ξεκινούν από το 100 στο 2011. Εδώ είναι πού βρέθηκε το χαμηλότερο σημείο του καθενός, και πόσο έχει γυρίσει από εκεί ως το 2025.

«Ανάκαμψη» είναι πόσες μονάδες ανέβηκε κάθε αγαθό από τον δικό του πάτο ως σήμερα. Ο αστερίσκος σημαίνει ότι για εκείνο το έτος οι δύο επίσημες πηγές δεν συμφωνούν.

Σε φυσικά μεγέθη: το 2011 ο μισθός αγόραζε 414 πιτόγυρα τον μήνα, σήμερα 216. Βενζίνη: 435 → 502 λίτρα. Πετρέλαιο κίνησης: 493 → 570 λίτρα. Πετρέλαιο θέρμανσης: 787 → 741 λίτρα. Ρεύμα: 5.826 → 3.774 κιλοβατώρες.

Το ίδιο, σε ευρώ

Ο δείκτης λέει 52 και δεν πονάει κανέναν. Η ίδια μέτρηση σε ευρώ: για να αγοράζει ο μισθός τα 414 πιτόγυρα του 2011, με τη σημερινή τιμή θα έπρεπε να είναι 1.759,50 € καθαρά, αντί 924,46 €.

Το ίδιο αριθμητικό δουλεύει και αντίστροφα, και γι' αυτό μπαίνουν και τα πέντε: για τη βενζίνη ο απαιτούμενος μισθός βγαίνει μικρότερος από τον πραγματικό, επειδή ο μισθός ανέβηκε πιο γρήγορα από την αντλία. Το ίδιο εργαλείο, για όποια χρονιά θέλεις, στην αρχική.

Κάθε αγαθό μετριέται στο τελευταίο έτος που έχει τιμή, και το έτος είναι δηλωμένο δίπλα του: δεν φτάνουν όλα ως το 2026.

Γιατί χωρίζουν οι γραμμές

Ο μισθός είναι ένας και κοινός: από το 2011 στο 2025 ανέβηκε +22,0%. Άρα ό,τι ξεχωρίζει το κάθε αγαθό είναι η δική του τιμή, και η τελευταία στήλη είναι όλη η εξήγηση της σελίδας.

Στα ίδια χρόνια η βενζίνη ακρίβυνε +5,7% και το πιτόγυρο +133,8%. Δεν είναι ότι ο μισθός συμπεριφέρθηκε διαφορετικά απέναντι στα αγαθά. Τα αγαθά συμπεριφέρθηκαν διαφορετικά απέναντι στον ίδιο μισθό.

Η στήλη της τιμής δεν διαβάζεται από πηγή, βγαίνει από την ταυτότητα ποσότητα = μισθός ÷ τιμή. Γι' αυτό δεν μπορεί να διαφωνεί με τις άλλες δύο στήλες.

Δύο κρίσεις, διαφορετικά αγαθά

Οι πάτοι δεν είναι στο ίδιο έτος, και εκεί φαίνεται ότι δεν μιλάμε για ένα γεγονός αλλά για δύο. Τα καύσιμα βρήκαν το χαμηλότερο σημείο τους μέσα στη λιτότητα. Το ρεύμα το βρήκε πολύ αργότερα, στην ενεργειακή κρίση. Το πιτόγυρο δεν το έχει βρει ακόμη.

• 2012 Βενζίνη πάτος στο 75, σήμερα 115
• 2012 Πετρέλαιο κίνησης πάτος στο 76, σήμερα 116
• 2013 Πετρέλαιο θέρμανσης πάτος στο 56, σήμερα 94
• 2022 Ρεύμα πάτος στο 54, σήμερα 65
• 2025 Πιτόγυρο πάτος στο 52, σήμερα 52

Γι' αυτό μετράει από πού ξεκινά το παράθυρο. Μια αφετηρία στα χρόνια πριν από την ενεργειακή κρίση θα έδειχνε μόνο τη δεύτερη, και θα έβγαζε τα καύσιμα να έχουν πιάσει πάτο το 2022, χρόνια μετά τον πραγματικό τους πάτο.

Η βουτιά του 2012 είναι ένα γεγονός

Και οι πέντε γραμμές πέφτουν μαζί από το 2011 στο 2012, και μοιάζει με πέντε ιστορίες τιμών. Είναι μία: ο κατώτατος μισθός κόπηκε −20,8% και ο μισθός είναι ο αριθμητής κάθε γραμμής. Η ταυτότητα είναι ποσότητα = μισθός ÷ τιμή, οπότε ό,τι δεν εξηγεί ο μισθός το εξηγεί η τιμή, και δεν μένει υπόλοιπο.

Η στήλη του μισθού είναι η ίδια για όλους, γιατί είναι ο ίδιος μισθός. Ό,τι ξεχωρίζει το κάθε αγαθό είναι η τελευταία στήλη: το πιτόγυρο έπεσε −22,2% με την τιμή του σχεδόν ακίνητη, +1,9%, ενώ η θέρμανση έπεσε −37,6% επειδή η τιμή της ανέβηκε +27,0% μέσα σε μια χρονιά, τη μεγαλύτερη κίνηση των πέντε. Γιατί ανέβηκε τόσο, δεν το μετράμε εδώ και δεν το ισχυριζόμαστε.

Πού πάει το 2026

Ο πίνακας σταματά στο 2025, γιατί εκεί σταματούν τα κλεισμένα έτη όλων. Το 2025 όμως τυχαίνει να είναι η καλύτερη χρονιά των καυσίμων σε όλη την περίοδο, και μια εικόνα που τελειώνει εκεί αφήνει να νοηθεί ότι ανεβαίνουν ακόμη. Δεν ανεβαίνουν.

• Πιτόγυρο 52 → 53 (216 → 218 πιτόγυρα τον μήνα)
• Βενζίνη 115 → 109 (502 → 474 λίτρα τον μήνα)
• Πετρέλαιο κίνησης 116 → 103 (570 → 508 λίτρα τον μήνα)

Η βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης μπαίνουν με 37 εβδομάδες τιμής: λιγότερες εβδομάδες, ίδιου είδους. Το πιτόγυρο μπαίνει με την τιμή που μετριέται τώρα και θα ξαναμετρηθεί ως τον Δεκέμβριο. Και τα τρία είναι διακεκομμένα επειδή θα κινηθούν.

Ο μέσος του έτους δεν είναι η σημερινή τιμή. Τα παραπάνω είναι ο μέσος των 37 εβδομάδων του 2026, που ξεκίνησαν πολύ φθηνότερα από όσο τελειώνουν. Η τελευταία εβδομάδα του δελτίου, 14.9.2026, δίνει: βενζίνη 2,158 €, κίνησης 2,122 €. Με αυτές τις τιμές μόνο, οι δείκτες γίνονται: βενζίνη 98 αντί 109, κίνησης 88 αντί 103. Η γραμμή κρατά τον μέσο, γιατί έτσι μετριέται κάθε άλλο έτος της, αλλά η τρέχουσα τιμή γράφεται εδώ ώστε να μη χρειάζεται να τη μαντέψει κανείς. Το πιτόγυρο δεν έχει αυτό το θέμα: η τιμή του για το 2026 είναι η τιμή που μετριέται τώρα, όχι μέσος των μηνών που πέρασαν. Στο ανοιχτό έτος οι δύο σειρές δεν είναι φτιαγμένες με τον ίδιο τρόπο.

Γιατί λείπουν δύο. Το πετρέλαιο θέρμανσης μετριέται μόνο στους μήνες θέρμανσης, οπότε το ανοιχτό έτος δεν κρατά λιγότερες εβδομάδες από τις ίδιες συνθήκες: κρατά μόνο το σκέλος Ιανουαρίου-Απριλίου και του λείπει ολόκληρο το φθινοπωρινό. Στα κλεισμένα έτη τα δύο σκέλη απέχουν από −15,4% το 2014 ως +42,9% το 2005, οπότε ένα μισό έτος δεν είναι μερικό δείγμα αλλά άλλο δείγμα. Το ρεύμα έχει εξαμηνιαία σειρά και το 2026 δεν έχει δημοσιευτεί ακόμη. Και στα δύο η γραμμή σταματά αντί να προεκταθεί.

Αν αλλάξει η αφετηρία

Μια βάση είναι επιχείρημα. Διαλέγοντας χρονιά όπου ένα αγαθό ήταν ακριβό, το κάνεις να φαίνεται φθηνό για πάντα μετά. Γι' αυτό η σελίδα δοκιμάζει και τις άλλες αφετηρίες που επιτρέπουν τα δεδομένα, από το 2008 ως το 2011.

Τα επίπεδα κινούνται πολύ: η βενζίνη βγαίνει από 73 ως 115 ανάλογα με την αφετηρία, και όποιος θέλει νούμερο που του αρέσει το βρίσκει. Η δομή δεν κινείται καθόλου: σε κάθε αφετηρία, ο πάτος του πιτόγυρου είναι το 2025 και η ανάκαμψή του μηδέν, ενώ τα υπόλοιπα τέσσερα έχουν πιάσει πάτο νωρίτερα και έχουν γυρίσει. Αυτό είναι το εύρημα, και δεν το διαλέξαμε με τη βάση.

Το 2011 επιλέχθηκε γιατί είναι η τελευταία πλήρης χρονιά πριν κοπεί ο κατώτατος μισθός, και ο μισθός είναι ο αριθμητής όλων των γραμμών. Παλιότερη αφετηρία δεν γίνεται: η σειρά του ρεύματος ξεκινά το 2008.

Ο αστερίσκος στο ρεύμα

Οι δύο επίσημες πηγές δίνουν διαφορετική μεταβολή για τα ίδια έτη. Η πιθανότερη αιτία είναι η μεταχείριση των επιδοτήσεων λογαριασμού, αλλά δεν έχει επαληθευτεί στα μεθοδολογικά κείμενα και δεν την ισχυριζόμαστε.

Η γραμμή της σελίδας ακολουθεί τη σειρά τιμών, γιατί μόνο αυτή δίνει ευρώ ανά κιλοβατώρα και άρα κιλοβατώρες τον μήνα. Το κρίσιμο είναι ότι το συμπέρασμα δεν κρέμεται από αυτή την επιλογή: το ρεύμα είναι ένας από τους τέσσερις μάρτυρες, και όσο βαθύς κι αν είναι ο πάτος του, το πιτόγυρο παραμένει το μόνο που δεν ανέκαμψε.

Τι θα άλλαζε το συμπέρασμα

Ένα συμπέρασμα που δεν μπορεί να πέσει δεν είναι μέτρηση. Αυτά είναι τα τρία πράγματα που θα το ρίξουν, και για τα τρία υπάρχει έλεγχος που πέφτει μαζί τους.

• Ο πάτος του πιτόγυρου. Είναι στο 2025, στο 52, και το ανοιχτό 2026 τρέχει στο 53. Η απόσταση είναι μία μονάδα: αν το 2026 κλείσει όπως τρέχει, η πρόταση «δεν ανέκαμψε καθόλου» γίνεται «ανέκαμψε μία μονάδα, έναντι 11 ως 40 των άλλων». Πιο κοντά από όσο ακούγεται, και γι' αυτό γράφεται εδώ.
• Η ανάκαμψη των άλλων. Η πρόταση λέει ότι τέσσερα γύρισαν. Αν κάποιο πιάσει νέο πάτο στο τελευταίο κλεισμένο έτος, παύει να ισχύει. Το πιο κοντινό: Ρεύμα, ανάκαμψη 11 μονάδες από τον πάτο του 2022.
• Η αδιαφορία για την αφετηρία. Η σελίδα στέκει στο ότι η δομή δεν αλλάζει με τη βάση. Αν κάποια από τις αφετηρίες δώσει άλλη σειρά πάτων ή άλλο πρόσημο ανάκαμψης, ο έλεγχος πέφτει και η ενότητα της αφετηρίας πρέπει να ξαναγραφεί, όχι να κρυφτεί.

Ο έλεγχος συνέπειας τρέχει σε κάθε δημοσίευση και δεν επιτρέπει σε νούμερο της σελίδας να διαφέρει από τα δεδομένα. Τα τρία παραπάνω είναι πέρα από αυτό: δεν αφορούν λάθος, αφορούν το ενδεχόμενο να αλλάξει ο κόσμος.

Τι δεν λέει αυτή η σελίδα

• Δεν είναι κόστος ζωής. Πέντε αγαθά δεν είναι καλάθι, και λείπουν το ενοίκιο και τα τρόφιμα, που είναι τα μεγάλα. Τι δεν μετράει ο Δείκτης.
• Η κοινή αφετηρία κρύβει τα επίπεδα. Το 100 δεν σημαίνει ότι τα αγαθά ήταν εξίσου προσιτά το 2011. Σημαίνει μόνο ότι μετράμε από εκεί. Τα φυσικά μεγέθη είναι στον πίνακα και στο αρχείο που κατεβαίνει.
• Το διακεκομμένο δεν είναι αποτέλεσμα. Το 2026 είναι ανοιχτό: μπαίνει στο γράφημα για να μη φαίνεται το 2025 σαν τέλος της ιστορίας, αλλά δεν μπαίνει σε πάτο, ανάκαμψη ή πίνακα, και θα κινηθεί ως τον Δεκέμβριο.
• Οι επιδοτήσεις λείπουν. Στα καύσιμα η τιμή είναι αυτό που χρεώθηκε στην αντλία, ενώ μέρος επιστράφηκε χωριστά. Στο ρεύμα η μεταχείριση των επιδοτήσεων είναι ακριβώς αυτό που χωρίζει τις δύο πηγές.
• Δεν αλλάζει ο Δείκτης. Ο δημοσιευμένος Δείκτης παραμένει ο κατώτατος μισθός σε πιτόγυρα. Εδώ μπαίνουν μόνο αγαθά δίπλα του.

Πηγές και όρια ανά αγαθό: Καύσιμα · Μέσος και διάμεσος · Κατώτατος Μισθός