Πότε το πιτόγυρο έγινε «το κλασικό»

Ορόσημα προϊόντος και τι κόστιζαν

Το «κλασικό ισοδύναμο» είναι ο συντελεστής που χρησιμοποιεί ο δείκτης: πόσο ενός σημερινού κλασικού πιτόγυρου μετράει το τυλιχτό της χρονιάς. Το 1976 μετράει 0,50, δηλαδή δύο τυλιχτά της εποχής ισοδυναμούν περίπου με ένα σημερινό. Η «τιμή σε κλασικό» είναι η τιμή της χρονιάς αναγμένη σε αυτό το προϊόν - ο παρονομαστής του δείκτη.

Οι βαθμοί A-D δίπλα στη χρονιά δείχνουν πόσο τεκμηριωμένη είναι η τιμή της. Η επεξήγησή τους είναι στο γλωσσάρι, στο τέλος της σελίδας.

Τι προκύπτει

Τα παρακάτω υπολογίζονται αυτόματα από την τρέχουσα σειρά δεδομένων, δεν είναι γραμμένα στο χέρι.

• Από το 1976 στο 2026 ο μισθός αγοράζει 32% λιγότερα κλασικά πιτόγυρα: από 314 σε 214 τον μήνα.
• Καλύτερη τεκμηριωμένη χρονιά: 1989 με 505 κλασικά πιτόγυρα τον μήνα. Στο μοντέλο σύνθεσης η πρώτη θέση κρατά σε 5 από τις 7 δοκιμές· στις άλλες 2 πρώτο βγαίνει το 1984. Χειρότερη: 2025 (A) και 2026 (B, προσωρινό), και τα δύο με 214. Μετρώνται μόνο χρονιές βαθμού A ή B.
• Γύρω από τη μετάβαση στο ευρώ ο δείκτης πάει από 391 κλασικά πιτόγυρα (2001) σε 398 (2003), 2% άνοδος. Η μεγάλη κάμψη έρχεται αργότερα, με την κρίση.
• Στο μοντέλο, μέρος της ακρίβειας πληρώνει περισσότερο φαγητό: η αναγωγή στο κλασικό πιτόγυρο υποθέτει ότι το σημερινό τυλιχτό είναι περίπου 2,0 φορές το προϊόν του 1977 (ισοδυναμία 0,497), με πατάτες μέσα και μεγαλύτερη μερίδα. Γραμμάρια και σύνθεση είναι παραδοχές, όχι ζυγίσεις.
• Στο μοντέλο, χωρίς σειρά ζυγίσεων, η μερίδα πέφτει από ~110 γρ. το 2015 σε ~88 γρ. Από τότε η τιμή καταλόγου ανέβηκε 100%· αν ισχύουν τα γραμμάρια του μοντέλου, η τιμή ανά 100 γρ. γύρου ανέβηκε 150%.
• Αν ισχύουν τα γραμμάρια του μοντέλου, ο μισθός αγοράζει 238 μερίδες των 100 γρ. γύρου τον μήνα το 1976 και 188 το 2026, δηλαδή -21% έναντι -32% στα κλασικά πιτόγυρα. Η διαφορά θα σήμαινε ότι μέρος της «ακρίβειας» του τυλιχτού είναι μεγαλύτερη μερίδα· για να τεκμηριωθεί χρειάζονται ζυγίσεις.
• Το μοντέλο βάζει τις πατάτες μέσα στην πίτα από τις αρχές των '90s και τις θεωρεί δεδομένες από το 2000: πριν από αυτό δεν συγκρίνουμε ακριβώς το ίδιο προϊόν.

Γλωσσάρι: τι σημαίνει κάθε όρος

Δείκτης Πιτόγυρου

Πόσα κλασικά πιτόγυρα αγοράζει ο καθαρός κατώτατος μισθός σε έναν μήνα. Μισθός διά την τιμή αναγμένη στο σημερινό κλασικό πιτόγυρο - όχι διά την ωμή τιμή της εποχής, αλλιώς κάθε χρονιά θα μετρούσε άλλο προϊόν.

ΔΤΚ (πληθωρισμός)

Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή μετρά τη μεταβολή των τιμών ενός καλαθιού αγαθών και υπηρεσιών. Ο ΔΤΚ εστίασης αφορά τις υπηρεσίες εστίασης· η πορεία του μπορεί να διαφέρει από τον γενικό δείκτη.

Ονομαστικό vs πραγματικό

Ονομαστικό είναι το ποσό όπως γράφεται. Πραγματικό είναι το ίδιο ποσό μεταφρασμένο σε σημερινή αγοραστική δύναμη.

Διατίμηση

Κρατικά καθορισμένη ανώτατη τιμή. Στην περίοδο 1976-1989 η σειρά διακρίνει τα αγορανομικά όρια από τις αναφορές ελεύθερων τιμών. Η αγορανομική διάταξη 14/1989 ΔΕΝ την αίρει: αντικαθιστά το σταθερό όριο με τύπο δεμένο στο κόστος του κρέατος. Κάθε έτος δηλώνει ποιο είδος πηγής χρησιμοποιεί· ένα πλαφόν δεν είναι μέση τιμή αγοράς.

Shrinkflation

Μικρότερη ποσότητα στην ίδια τιμή. Για να την τεκμηριώσουμε στο πιτόγυρο χρειαζόμαστε συγκρίσιμες μετρήσεις βάρους και σύνθεσης στον χρόνο. Οι λόγοι τιμών από μόνοι τους δεν αποδεικνύουν αλλαγή γραμμαρίων.

Ποιοτική προσαρμογή

Αναγωγή της τιμής σε κοινό προϊόν αναφοράς. Στο μοντέλο εξαρτάται από παραδοχές για τα γραμμάρια και τη σύνθεση του τυλιχτού· δεν είναι δεύτερη παρατηρημένη τιμή καταστήματος.

Εύρος αβεβαιότητας

Τα όρια τιμής προκύπτουν από το εύρος της πηγής ή από δηλωμένες παραδοχές του μοντέλου. Μπορεί να είναι ασύμμετρα. Δεν αποτελούν στατιστικό διάστημα εμπιστοσύνης ή μέτρηση της διασποράς όλων των καταστημάτων.

Κατηγορίες εισόδου A-D

A: Άγκυρα τιμής μοντέλου· ο έλεγχος πηγών είναι χωριστός; B: Ρυθμιζόμενη, μονής πηγής ή εκτίμηση με εύρος; C: Παρεμβολή ανάμεσα σε άγκυρες μοντέλου; D: Παρεμβολή μέσα στην περίοδο διατίμησης ή προβολή εκτός τεκμηριωμένου εύρους. Οι κατηγορίες περιγράφουν τον τρόπο εισαγωγής της τιμής στο μοντέλο. Δεν πιστοποιούν επαλήθευση πρωτοτύπου, αντιπροσωπευτικό δείγμα ή ιστορική σύνθεση προϊόντος.

Βάση μισθού

Μετά εισφορές, πριν τον φόρο εισοδήματος. Ετήσιο εισόδημα διά 12, με 14 καταβολές σε όλη τη σειρά. Μισθός και εισφορές είναι οι μέσοι των 12 μηνών. Αγοραστική δύναμη σε κλασικά πιτόγυρα.